اربعین
اریعین حسینی تسلیت باد

۲۰ مهرماه در تقویم، روز بزرگداشت حافظ شیرازی است. هر ساله در این روز برنامههای مختلفی در آرامگاه این شاعر پر آوازه کشورمان در شهر شیراز برگزار میشود.

| روز بزرگداشت حافظ | |
| تاریخ | ۲۰ مهر |
| علت نامگذاری | علت نامگذاری این روز به عنوان روز بزرگداشت حافظ: نخست آنکه در فصل پاییز و به ویژه مهر ماه، آب و هوای شیراز شکلی بهاری به خود میگیرد. دیگر آنکه کلمه مهر در اشعار حافظ زیاد تکرار شده است. |
تاریخچه روز بزرگداشت حافظ
در سال ۱۳۷۵ بود که اختصاص روزی از سال به حافظ و سعدی توسط کوروش کمالی سروستانی، پژوهشگر، زبانشناس و نویسنده آثار ادبی، مطرح شد. وی در آن زمان، ریاست بنیاد فارس شناسی را بر عهده داشت و برنامههایی برای توسعه فرهنگی استان در نظر گرفته بود. پس از در میان گذاشتن این ایده با جمعی از ادیبان آن زمان، در نهایت در سال ۱۳۷۶، روز اول اردیبهشت ماه به سعدی و بیستم مهرماه به حافظ اختصاص یافت. این در حالی بود که پیش از این تصمیم، هیچ روزی در ایران به عنوان یک روز فرهنگی و به نام شاعر یا نویسنده ای خاص نامگذاری نشده بود.
در مورد روز سعدی که دلیل مشخص بود چرا که این شاعر بزرگ، گلستان و بوستان را در اردیبهشت ماه سروده و در ابتدای گلستان نیز از اردیبهشت یاد کرده است؛ اما در مورد اختصاص بیستم مهر ماه به روز حافظ دلایل خاصی وجود داشت؛ نخست آنکه امکان این نبود که هر دو روز حافظ و سعدی در فصل بهار باشد و آب و هوای نه چندان مناسب شیراز در دو فصل تابستان و زمستان هم این دو فصل را از گزینه ها حذف می کرد. به همین دلیل پاییز انتخاب شده چرا که آب و هوای شیراز در این فصل و به ویژه مهر ماه شکلی بهاری به خود می گیرد.
تکرار زیاد کلمه مهر در اشعار حافظ نیز دلیل دیگری برای این انتخاب بود چرا که در دیوان این شاعر فقط خود کلمه مهر و بدون مشتقاتش حدود ۷۰ بار به کار رفته است. این کلمه به معانی مختلف از جمله محبت، خورشید و اشاره به جشن مهرگان نیز در این دیوان به چشم می خورد.

برای انتخاب روز، ۲۰ بهترین عدد بود چرا که به خوبی در یاد می ماند و می تواند یک ارزش گذاری برای شعر حافظ هم تلقی شود. از سوی دیگر در بیستم مهر ماه، مدت زمان قابل توجهی از آغاز به کار مدارس و دانشگاه ها گذشته و اذهان مردم مشغول اتفاقات شروع سال تحصیلی نیست.
خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین حافظ شیرازی (حدود ۷۲۷ – ۷۹۲ هجری قمری برابر با ۷۰۶ - ۷۶۹ هجری شمسی)، شاعر بزرگ سدهٔ هشتم ایران (برابر قرن چهاردهم میلادی) و یکی از سخنوران نامی جهان است. بیشتر شعرهای حافظ غزل هستند که به غزلیات حافظ شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخنپردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. او از مهمترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته میشود.
اطلاعات چندانی از خانواده و اجداد خواجه حافظ در دست نیست و ظاهراً پدرش بهاءالدین نام داشته و مادرش نیز اهل کازرون بودهاست. در اشعار حافظ که میتواند یگانه منبع موثّق زندگی او باشد اشارات اندکی از زندگی شخصی و خصوصی او یافت میشود. آنچه از فحوای تذکرهها به دست میآید بیشتر افسانههایی است که از این شخصیّت در ذهن عوام ساخته و پرداخته شدهاست. با این همه آنچه با تکیه به اشارات دیوان او و برخی منابع معتبر قابل بیان است آن است که حافظ در خانوادهای از نظر مالی در حد متوسط جامعه زمان خویش متولد شدهاست. (با این حساب که کسب علم و دانش در آن زمان اصولاً مربوط به خانوادههای مرفه و بعضاً متوسط جامعه بودهاست). در نوجوانی قرآن را با چهارده روایت آن از بر کرده و از همین رو به حافظ ملقب گشتهاست.

در دوران امارت شاه شیخ ابواسحاق (متوفای ۷۵۸ ق) به دربار راه پیدا کرده و احتمالاً شغل دیوانی پیشه کردهاست. علاوه بر شاه ابواسحاق در دربار شاهان آل مظفر شامل شاه شیخ مبارزالدین، شاه شجاع، شاه منصور و شاه یحیی نیز راه داشتهاست.
شاعری پیشه اصلی حافظ نبوده و امرار معاش او از طریق شغلی دیگر (احتمالاً دیوانی) تأمین میشدهاست. در این خصوص نیز اشارات متعددی در دیوان او وجود دارد که بیان کننده اتکای او به شغلی جدای از شاعری است، از جمله در تعدادی از این اشارات به درخواست وظیفه (حقوق و مستمری) اشاره دارد. دربارهٔ سال دقیق تولد او بین مورخین و حافظشناسان اختلاف نظر وجود دارد و آنچه مسلم است ولادت او در اوایل قرن هشتم هجری و بعد از ۷۱۰ واقع شده و به گمان غالب بین ۷۲۰ تا ۷۲۹ ق روی دادهاست.
در مورد سال درگذشت او اختلاف کمتری بین مورخان دیده میشود و به نظر اغلب آنان ۷۹۲ ق است. از جمله در کتاب مجمل فصیحی نوشته فصیح خوافی (متولد ۷۷۷ ق) که معاصر حافظ بوده و همچنین نفحات الانس تألیف جامی (متولد ۸۱۷ ق) بهصراحت این تاریخ بهعنوان سال درگذشت خواجه قید شدهاست. محل تولد او شیراز بوده و در همان شهر نیز روی در نقاب خاک کشیدهاست.

روایت است هنگامی که قصد دفن حافظ را داشتند، عدهای از متعصبان با استناد به اشعار حافظ دربارهٔ میگساری با دفن وی به شیوهٔ مسلمانان مخالف بودند و در مقابل عدهٔ دیگر وی را فردی مسلمان و معتقد میدانستند. قرار شد که از دیوان حافظ فالی بگیرند که این بیت آمد:
قدم دریغ مدار از جنازهٔ حافظ
که گرچه غرق گناه است، میرود به بهشت
این شعر در بدخواهان شاعر تأثیر بسیاری میکند و همه را خاموش میکند.
هدف از روز بزرگداشت حافظ تبیین آرا و اندیشههای شاعر صاحب نام ایرانی و شناساندن ذوق و قریحه این شاعر بلند آوازه است.
|
هفته دفاع مقدس گرامی باد

دفتر خاطرات تک تک شهدای هشت سال دفاع مقدس و لحظه به لحظه زندگی آنان برای نسل امروز و فردا درس ایستادگی، استقامت، گذشت، خودسازی، ایثار، مقاومت، ولایت پذیری، عزت، استقلال و آزادی است.
به گزارش ایسنا منطقه کردستان، سوالهایی که در ذهن جوانان امروزی نقش میبندد این است که چرا شهدا رفتند و جاودانه شدند؟! چرا دوران دفاع مقدس ما، مقدس شد؟! و حال رسالت و وظیفه نسل امروز در قبال شهدای هشت سال جنگ تحمیلی و در درجه نخست خانوادههای معزز آنان چیست؟
آنچه در این راستا مهم به نظر میرسد، تحقق راه، منش و اندیشههای این شهدا، معمار بزرگ انقلاب اسلامی و رهنمودهای مقام معظم رهبری در خصوص توسعه فرهنگ مقاومت، ایثار، گذشت، عزت، استقلال و آزادی و ... در جامعه است که پیش از این، شهدای دفاع مقدس این ها را به ما آموختند.
بی شک؛ شهدا جان خویش را فدا کردند، تا ارزشهای ناب اسلامی زنده بماند و به تعبیر قرآن شهدا در راه مقدس که همان" فیسبیل الله" است، کشته شدند، تا اسلام، قرآن و حدیث حفظ گردد. و به دیگر سخن، یکی از ویژگیهایی که قرآن کریم برای شهیدان ذکر کرده است، مساله حیات و زنده بودن آنهاست و در این راستا، در سوره مبارکه بقره، آیه ۱۵۴ بر اهمیت این امر تاکید شده است. (و کسانی را که در راه خدا کشته میشوند مرده نخوانید بلکه زندهاند ولی شما نمیدانید.)
به همین اعتبار، شهدای هشت سال دفاع مقدس کشورمان نیز با نثار جان خود و با الگوگیری از مکتب عاشورا و قیام امام حسین(ع)، موجب حفظ و احیای فرهنگ اسلام ناب محمدی(ص) شدند، به طوری که عزت و اقتدار امروز ملت ایران در عرصههای مختلف به خاطر ثمره خون شهداست.
بدینسان، شهدای هشت سال دفاع مقدس به عنوان نماد ایثار، شهامت، شجاعت، آزادی، استقلال، صداقت، معنویت، افتخار و پایمردی ملت ایران، باید همیشه و در همه حال در فضای جامعه ما زنده باشند و از این رو، زنده نگه داشتن یاد و نام این شهدا، گام نهادن در مسیر حرکت و راه آنهاست و با برگزاری آیینها و یادوارههای مختلف از جمله برپایی هرچه باشکوهتر مراسمهای هفته دفاع مقدس، قدمی هرچند کوچک برای معرفی و شناساندن راه و آرمانهای شهدا برای آشنایی نسل جوان برداشت.
هشت سال دفاع مقدس به ملت ایران و به ویژه برای جهانیان درسهای زیادی آموخت که در هیچ دانشگاه و مدرسهای تدریس نمیشود.
به بیان دیگر این دوران یکی از درخشانترین و مهمترین بخشهای تاریخ انقلاب اسلامی بود که امروزه الگویی برای مبارزات ملتهای آزاده علیه استکبار جهانی شده است .
به عبارتی بهتر ملت ایران در طول هشت سال جنگ تحمیلی، 2887 روز در بوته امتحان پایداری و استقامت قرار گرفتند تا ثابت کنند، پیروزی از آن مومنان، حقطلبان، مظلومان و مجاهدان فی سبیلالله است .
از سوی دیگر، از منظر اسلام، جهاد و دفاع از جایگاه ارزشی بسیار بالایی برخوردار بوده و در زمره مهمترین امور مقدس دینی به شمار میآیند؛ امام علی(ع) در نهجالبلاغه در اهمیت جهاد میفرماید: «ان الجهاد باب من ابواب الجنه فتحه الله لخاصه اولیائه؛ همانا جهاد دری از درهای بهشت است که فقط به روی دوستان خاص خویش گشوده است.»
از زاویه دیگر، جهاد در راه خدا، ترازویی برای سنجش ایمان ذکر شده است، بیشک کسانی که خواب را بر خود حرام کرده در راه خدا دل از خانه و آشیانه شستهاند و راهی جبههها گشتهاند بر کسانی که از علائق دنیوی نبریده در خانههای خویش راحت آرمیدهاند، برتری بسیار دارند، قرآن مجید به این نکته در سوره مبارکه نساء، آیات 95 – 96 اشاره میفرماید: هرگز، مؤمنانی که (بدون هیچ عذری مانند نابینائی و مرض و غیره) جهاد را ترک نمایند با آنان که به مال و جان در راه خدا جهاد کنند (در مراتب ایمان، یکسان نخواهند بود، خدا مجاهدان فداکار به جان و مال را بر نشستگان، از حیث مرتبه و مقام بلندی و برتری بخشیده است و همه اهل ایمان را وعده نیکو (که دخول در بهشت است) فرموده است و مجاهدان را بر نشستگان به اجر و ثوابی بزرگ برتری داده است. این درجات (و برتری رتبهها) از نظر بخشایش و رحمت است که خدا درباره خلق آمرزنده و مهربان است .
از سوی دیگر، بسیاری از تحلیلگران مسایل سیاسی و جامعه شناسان براین باورند که این جانفشانیهای رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاع مقدس بود که امروزه از آن به موج بیداری اسلامی در منطقه و جهان یاد میشود که ضمن پیشبرد منویات پیامبر اکرم(ص)، برای مسلمانان جهان عزت و سربلندی به ارمغان آورده است.
با این حال، آنچه در این راستا مهم به نظر میرسد، اینکه 31 شهریورماه 1359 رژیم بعثی عراق با چراغ سبز و حمایت اربابان خویش حمله ناجوانمردانهای را علیه ملت ایران آغاز کردند تا به خیال خود نهال نوپای انقلاب را از ریشه بخشکانند، ولی ملت ایران و به ویژه جوانان با نثار خون پاک خویش نگذاشتند ذرهای از خاک کشورمان به دست بیگانگان بیفتد.
بنابراین، برای شناخت هرچه بهتر ماهیت هشت سال دفاع مقدس میتوان به دیدگاه حضرت امام(ره) اشاره نمود. حضرت امام ماهیت جنگ ایران در برابر عراق را جهاد دفاعی بیان میکنند. ایران برای خدا قیام کرده است، برای خدا ادامه میدهد و جز دفاع، جنگ ابتدائی با هیچ کس نخواهد کرد(صحیفه نور،ج16، ص68) .
با این حال، دفاع مقدس ملت ایران، در برابر دشمن تا دندان مسلح رژیم بعثی عراق، برگ زرینی در تاریخ انقلاب اسلامی به ثبت رساند که حضرت امام آن را یک امتحان الهی قلمداد کردند. از این رو، بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی در این باره میفرمایند: اینکه میبینید عراق به ایران حمله میکند، علتش گرفتن چهار وجب خاک نیست، بلکه علت اصلی آن ترس آنها از حکومت اسلامی و اتحاد اسلامی است. (صحیفه امام، ج15، ص5)
آری این حماسه هشت سال دفاع مقدس بود که درسهای زیادی به ایرانیان و به خصوص نسل جوان ایران زمین آموخت که امروزه همه ملتهای آزاده جهان از این حماسه رزمندگان اسلام به افتخار یاد میکنند، بیشک باید بپذیریم، حماسهای که با وجود حمایت همه جانبه کشورهای استکباری و حتی سازمانهای به ظاهر بیطرف بینالمللی از رژیم متجاوز بعث عراق ملت ایران با جان فشانی جوانان با غیرت ایرانی، برگی بیبدیل از شجاعت و شهامت را در تاریخ کهن ایران زمین به یادگار گذاشت تا جایی که امروزه برخی از آن به موج بیداری اسلامی یاد میکنند، چرا که این انقلاب اسلامی ایران و ایستادگی ملت ایران در جنگ تحمیلی بود که امروزه به الگوی اخلاقی ملتهای آزادی خواه جهان و الگویی برای مبارزات ملتهای استکبارستیز تبدیل شده است.
در حقیقت، امروزه موج بیداری اسلامی و خیزش عظیم در منطقه و جهان به برکت خون مجاهدان فیسبیلالله، رهبری حکیمانه رهبر معظم انقلاب اسلامی و امام راحل است که پس از گذشت 36 سال از آن حماسه، شاهد به اهتراز درآمدن بیرق آزادیخواهی و اسلامخواهی در کشورهای منطقه و جهان هستیم.
اگر به منویات رهبر معظم انقلاب درخصوص دقاع مقدس توجه کرده باشیم به این نکته پی میبریم که ایشان دفاع مقدس را یک نمونه شایسته برای خودسازی، طرحی از عاشورای حسینی، دفاع از یک حقیقت مقدس و این جنگ را یک گنج بیان میکنند که ذخیرهای تمام نشدنی است که باید ارزشهای دفاع مقدس ضمن مکتوب شدن به نسلهای دیگر نیز منتقل گردد.
بدینسان، مقام معظم رهبری دوران هشت سال دفاع مقدس را اوج افتخارات ملت ایران بیان میکنند. در این راستا رهبر انقلاب فرمودند؛ «اگر بخواهیم انقلاب و کشور بیمه باشد، باید این شور و شوق، این حرکت عمومی و بسیج ملت را روز به روز تقویت کنیم.» لذا برای حفظ و انتقال ارزشهای دفاع مقدس و برای تبیین نقش و جایگاه فرهنگ ایثار و شهادت به نسل آینده بایستی این فرهنگ با جدیت در برنامهریزی فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور مدنظر قرار گیرد.
دوران دفاع مقدس سند غرور ملت ایران برای نسلهای آینده است و گرامیداشت روزهای بزرگی چون هفته دفاع مقدس، فتح خرمشهر، عملیاتهای مهم این دوران و ... فرصتی مهم برای تجدید پیمان با آرمانهای شهدای هشت سال دفاع مقدس، انقلاب و امام راحل است، چرا که در حال حاضر اقتدار و سربلندی ایران عزیز به خاطر ایثار و جانفشانی شهدا بوده که باید برای تبیین فرهنگ و ارزشهای دفاع مقدس برای نسل جوان کشور بیش از گذشته تلاش نماییم.
از سویی، به باور تحلیلگران، جنگ بیخانمانی، نفرت، تلخ، ذلت، نامردی نامردان، فتنه، خرابی و ویرانی، وسیله زورگویی مستکبران، ابهت طاغوتیان، ضد انسانیت، روایت وحشیگری، مظلومکشی، شقاوت، شرارت، حیله و نیرنگ، حربه نانجیبان و... بوده، اما دفاع، نعمت، روشنایی و نور، محبت و همدلی، عزت و سربلندی، جوانمردی مردان، رفع فتنه، الفبای آبادانی، تنها راه رهایی مستضعفان، روایت انسانیت، تحقیر ظالم، برآمده از وجدان، حفظ حریم، حکم عقل، حکم خداست، تکلیف و وظیفه و... است.
به دیگر سخن اینکه، امروز جنگ پایان یافته، اما پایان جنگ، آغاز جنگ دیگری چون جنگ نرم، جنگ اقتصادی و ... است و به فرموده امام راحل(ره) " جنگ امروز ما، … جنگ با ابرقدرتهای شرق و غرب نیست،… جنگ ما، جنگ مکتب ماست، علیه تمامی ظلم و جور، جنگ ما جنگ اسلام است علیه تمامی نابرابریهای دنیای سرمایهداری و کمونیزم، جنگ ما جنگ پا برهنگی علیه خوشگذرانیهای مرفهین و حاکمان بیدرد کشورهای اسلامی است.
این جنگ سلاح نمیشناسد، این جنگ محصور در مرز و بوم نیست، این جنگ، خانه و کاشانه و شکست و تلخی کمبود و فقر و گرسنگی نمیداند. این جنگ، جنگ اعتقاد است، جنگ ارزشهای اعتقادی انقلابی علیه دنیای کثیف زور و پول و خوشگذرانی است. جنگ ما، جنگ قداست، عزت و شرف و استقامت علیه نامردمی هاست "
فراموش نکنیم که همانطور که درجنگ سخت با رژیم بعثی عراق جوانان کشورمان با نثار خون خود نگذاشتند یک وجب از خاکمان به دست دشمن بیفتد، امروز هم در جنگ نرم، تهاجم فرهنگی، جنگ اقتصادی و ... نیز با ایمان و از خودگذشتگی ملتمان، به ویژه جوانان به پیروزی خواهیم رسید.